Dëshmitarët okularë kujtojnë skenat e shtypjes dhe ditët e hidhura që shumë iranianë kalojnë sot mes protestave të vazhdueshme antiqeveritare. Duke folur për Euronews, ata rrëfejnë përvojën e tyre personale, nga dhuna e parë, te të shtënat me armë zjarri dhe humbja e të dashurve.
Irani ka qenë në një ndërprerje të komunikimit që nga 7 janari. Të gjitha linjat telefonike vendase, si dhe interneti që i lidh ata me botën e jashtme, janë bllokuar nga qeveria teokratike.
Ky ndalim i plotë i komunikimeve përkoi me një shtypje të ashpër të protestuesve antiqeveritarë në qytetet kryesore iraniane, përfshirë kryeqytetin, Teheranin.
Disa ditë pas ndërprerjes së energjisë, ishte e mundur të bëheshin telefonata të përsëritura nga Irani dhe imazhe të skenave të tmerrshme në terren u transmetuan përtej kufirit, duke treguar trupa të panumërt të vdekur pas përleshjeve me forcat e sigurisë.
Disa burime lajmesh dhe grupe të të drejtave të njeriut vlerësojnë se numri i njerëzve të vrarë në protesta është më shumë se 12,000. Qeveria i hedh poshtë këto shifra, duke thënë se janë tepër të ekzagjeruara për të “dramatizuar” situatën dhe për të përmbushur axhendat politike.
Iranianët që jetojnë jashtë vendit i kanë ndjekur me ankth lajmet, pasi pas disa ditësh ndërprerjeje të plotë, ishin në gjendje të takonin familjet e tyre në vendlindje, megjithëse për pak kohë.
Arham (pseudonim), i cili jeton në një vend evropian, tha në një intervistë me Euronews se burri i motrës së tij ishte shënjestër e të shtënave të drejtpërdrejta nga forcat e sigurisë, ndërsa nuk merrte pjesë në demonstrata. Ai u godit me bombola gazi lotsjellës ndërsa po mbyllte dyqanin e tij, i shoqëruar nga fëmija i tij.
Arham thotë se bombolat e goditën bashkëshorten e motrës së tij në ballë dhe në gjoks dhe u dërgua në spital për t’iu nënshtruar një ndërhyrjeje kirurgjikale. Ai ende nuk është larguar nga spitali.
«Gjatë protestave, një mik i ngushtë i imi që mori pjesë në një tubim proteste në zonën e Narmakut u qëllua me armë zjarri, por nuk kemi lajme prej tij dhe kërkimi i familjes së tij për ta gjetur ka qenë i pasuksesshëm», thotë Arham.
Në një shënim zanor të regjistruar dhënë Euronews për një bisedë telefonike me motrën e tij, dëgjojmë: “Të gjithë njerëzit janë të trishtuar, sapo takon dikë të dalin lot në sy, gjërat po përkeqësohen, njerëzit me sa duket po jetojnë normalisht, por sikur të na sulmonin zombi.”
Sipas Arhamit, ditën që ai ishte në spital për të monitoruar gjendjen e bashkëshortes së motrës së tij (emri i spitalit nuk bëhet i ditur), “para syve të mi, tre vajza adoleshente të moshës 16-17 vjeç humbën jetën nga plagët e marra nga armët e zjarrit”.
“Tani jemi të gjithë keq” është fraza që përsëritet vazhdimisht në të gjitha telefonatat e shkurtra dhe të mundimshme në shtëpi.
Republika Islamike e Iranit po kërkon shuma të mëdha parash nga familjet e tyre për të dorëzuar trupat për varrim. Arham thotë se ai dhe një numër i të tjerëve po mbledhin para në mënyrë që të ndihmojnë fqinjin e tyre në Teheran të paguajë për kthimin e trupit të pajetë të vajzës së tyre.
Protestat filluan më 9 dhjetor, me tregtarët e Teheranit që grevuan dhe mbyllën dyqanet në shenjë proteste ndaj situatës së trazuar ekonomike të Iranit, pasi monedha e vendit, riali, ra në një nivel rekord të ulët dhe inflacioni vazhdoi të qëndronte mbi 40%.
U përhap shpejt në qytete të tjera në formën e protestave antiqeveritare.
Në një fjalim, Ajatollah Ali Khamenei i quajti protestuesit “agjitatorë” dhe bëri thirrje për masa të menjëhershme për shpërndarjen e tyre.
Imazhet e publikuara nga Irani tregojnë morgje, si ai i Kahrizak, të mbushura me kufoma të të vrarëve në protesta, duke sinjalizuar ashpërsinë e forcës së përdorur për të shuar kryengritjet.
Midis të vrarëve ishte një numër i madh adoleshentësh të moshës 15 deri në 16 vjeç. Masat e dhunshme janë pritur me reagime negative nga organizatat e të drejtave të njeriut në mbarë botën dhe nga shumë vende, me Australinë që madje ka mbyllur ambasadën e saj në Iran në shenjë proteste.
Teherani thotë se terroristët janë futur në turmën e protestuesve dhe janë përgjegjës për vrasjen. Zyrtarët irakianë, të cilët transmetuesi amerikan CNN i intervistoi në një raport, thonë se gati 5,000 anëtarë të grupeve të lidhura me Hashd al-Shaabi, grupin militant të mbështetur nga Irani, ndihmuan në shpërndarjen e trazirave.
Shumë prej tyre thuhet se mbërritën në Iran me autobusë, të maskuar si pelegrinë.
