Ish-ministri i Punëve të Jashtme, Bujar Osmani, ka ndarë një analizë personale mbi qasjen e presidentit amerikan Donald Trump, duke e interpretuar atë jo si devijim individual, por si reflektim të një krize më të thellë të rendit ndërkombëtar.
Sipas Osmanit, rendet botërore nuk shemben papritur, por degradojnë gradualisht përmes vetëkënaqësisë, lodhjes morale dhe humbjes së legjitimitetit. Institucionet vazhdojnë të funksionojnë mekanikisht, ndërsa frustrimi publik rritet dhe udhëheqësit shndërrohen në administrues të një sistemi që nuk e besojnë më plotësisht .
“Historia tregon se rendet botërore janë ciklike: lindin nga kriza, stabilizohen përmes rregullave dhe dobësohen nga inercia”, thekson Osmani.
Në këtë kontekst, sjellja e Trump-it, sipas tij, duhet parë si teknikë presioni brenda një sistemi në fazë të vonë, e jo thjesht si stil personal. Ai nuk synon ta ruajë rendin ekzistues ashtu siç është, por as ta shkatërrojë hapur atë. Përkundrazi, po aplikon një çrregullim të kontrolluar për të detyruar adaptimin para një çarje më të rrezikshme.
Shembulli i NATO-s është ilustrues: për vite me radhë, pabarazia në shpenzimet e mbrojtjes ishte e njohur, por e shmangur diplomatikisht. Trump e sfidoi hapur vetë parimin e mbrojtjes kolektive, duke rritur koston e inercisë. Rezultati: rritje reale e shpenzimeve për mbrojtje nga aleatët evropianë.
Edhe rasti i Grenlandës, sipas Osmanit, nuk ka rëndësi për realizueshmërinë territoriale, por për efektin strategjik: Arktiku u shndërrua nga temë margjinale në prioritet gjeopolitik, duke përshpejtuar koordinimin dhe vëmendjen ndërkombëtare .
Kjo, thekson Osmani, nuk është diplomaci tradicionale, por vendosje agjende përmes presionit. Trump pranon të sakrifikojë reputacionin personal për të prodhuar reagime sistemore, duke vepruar si destabilizues në një sistem që nuk reagon më ndaj presionit gradual.
“Problemi i vërtetë nuk është Trump-i”, sugjeron Osmani, “por fakti që rendi aktual nuk është më i aftë të reformojë veten me mjetet e veta”.
Në periudha tranzicioni, mjetet konvencionale shpesh dështojnë, sepse janë ndërtuar për stabilitet, jo për transformim. Në këtë kuptim, Trump mund të mos jetë arkitekti i një rendi të ri, por sinjali se tranzicioni tashmë ka filluar.
Pyetja përfundimtare, sipas Osmanit, nuk është nëse kjo metodë është elegante, por nëse bota ende e ka luksin e elegancës. Bujar Osmani
