Pas gati katër vitesh burgim në Iran, Cecile Kohler dhe Jacques Paris u kthyen në Francë. Çifti francez thotë se u mbajt peng nga shteti iranian në kushte çnjerëzore, ndërsa rasti i tyre ngre dyshime për një shkëmbim të të burgosurve…
Cécile Kohler shikon duke pulitur sytë drejt diellit të pranverës, ndërsa flet për “kushtet çnjerëzore” të burgimit të saj në Teheran. Mësuesja 41-vjeçare nga Alsasa qëndron në kopshtin e trëndafilave të Pallatit Élysée, pak pas kthimit të saj, pas pothuajse katër vitesh në duart e regjimit terrorist iranian. Presidenti Emmanuel Macron ka ftuar të afërmit dhe miqtë e saj për të festuar lirimin. “Ia dolëm për pak,” thotë ajo dhe falënderon të gjithë ata që u angazhuan për lirimin e saj.
Në ditën e fundit të një pushimi në Iran me partnerin e saj 72-vjeçar, Jacques Paris, një mësues në pension, ata u arrestuan dhe në maj 2022 u dërguan në burgun famëkeq Evin. Çifti nga Franca iu shtua serisë së qytetarëve perëndimorë që janë arrestuar në Teheran me pretekste të dobëta. Kohler dhe Paris shërbyen me gjasë si pengje të regjimit për të detyruar lirimin e iranianes Mahdieh Esfandiari, e cila më 26 shkurt në Paris u dënua me katër vjet burg, prej të cilave tre me kusht, për lavdërim të terrorizmit.
“Çështje të ndjeshme”
Ministri i Jashtëm Jean-Noël Barrot shmangu pyetjet për rastin Esfandiari në një intervistë televizive. Ai foli për “çështje të ndjeshme”. Avokati i Esfandiarit njoftoi se arresti shtëpiak i klientes së tij u hoq pas kthimit të dy francezëve. “Komisariati e ka telefonuar,” tha ai për agjencinë AFP. Tani Esfandiari shpreson të kthehet në vendin e saj.
Përkthyesja 39-vjeçare kishte festuar në rrjetet sociale sulmin terrorist të Hamasit më 7 tetor 2023 dhe kishte bërë thirrje për sulme ndaj hebrenjve në Francë. Ajo u arrestua në shkurt 2025 gjatë një përpjekjeje për t’u larguar nga vendi. Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi kishte përmendur më 11 shtator 2025 në një intervistë televizive mundësinë e një “shkëmbimi të të burgosurve” me Francën. Ai bisedoi në telefon me Barrot pak para lirimit të dy francezëve të dielën.
“Bëhet fjalë për një gjest taktik që synon të thellojë përçarjen euro-atlantike”, tha eksperti i Lindjes së Mesme David Khalfa nga Fondacioni Jean-Jaurès në Paris. Franca, si anëtare e përhershme e Këshillit të Sigurimit të OKB-së, përpiqet të ndjekë një politikë të jashtme të pavarur dhe së fundi ka kritikuar veprimet ushtarake amerikane. Megjithatë, Barrot theksoi se lirimi u arrit pa lëshime në politikën e jashtme.
Arbitraritet i vazhdueshëm i rojeve iraniane
“Ne ishim pengje, pengje shtetërore. Jetonim në kushte jashtëzakonisht të vështira. Madje mund të thuhet se kushtet e burgimit ishin çnjerëzore”, tregon Jacques Paris në kopshtin e Elysee. Kohler dhe Paris u mbajtën në repartin 209 të burgut Evin, i njohur për metodat e torturës. Paris tregon se nuk lejoheshin të lexonin apo të shkruanin dhe se dritat e forta neon i pengonin të flinin. Ata ishin pjesërisht të izoluar në qeli të vetme dhe merreshin shpesh në pyetje. Sipas Kohler, ata ishin të ekspozuar ndaj “arbitraritetit të vazhdueshëm”: ishte “një ferr”.
Sa herë që dilnin nga qelia, u lidhnin sytë. “E dimë sa pranë ishim me më të keqen”, thotë Kohler. Ajo ishte dënuar me 20 vjet burg dhe Paris me 17 vjet, ndër të tjera për spiunazh në favor të Izraelit. Qëllimi i regjimit iranian ishte t’i thyente. “Ne nuk u thyem, do të dëshmojmë”, thotë Paris.
Të dy kaluan më shumë se tre vjet e gjysmë në burgun Evin dhe përjetuan aty bombardimet e operacionit izraelito-amerikan “Midnight Hammer” në qershor 2025. Një pjesë e burgut u shkatërrua dhe pati të burgosur të vrarë. Mësuesen e letërsisë franceze nga Sulz, në këmbët e Vosgjeve, ende e ndjekin zhurmat e shpërthimeve dhe britmat. Në fillim të nëntorit 2025, ata u liruan me kushte dhe që atëherë u mbajtën në arrest shtëpiak në ambasadën franceze në Teheran.
Ndryshe nga ambasada gjermane, ajo franceze nuk e tërhoqi personelin edhe pas fillimit të operacionit “Epic Fury”. Pikërisht gjatë bombardimeve, Kohler dhe Paris morën lajmin se mund të largoheshin. Pasoi një udhëtim i rrezikshëm me një kolonë diplomatike nëpër Iran drejt Azerbajxhanit fqinj. Nga Baku, ata u dërguan me avion në Paris.
Pavarësisht vuajtjeve, mësuesja nga Alsasa dëshiron të përcjellë “një mesazh shprese, sepse deri në fund e ruajtëm shpresën”. /Përshtatur nga FAZ/
