Më 25 shkurt, me kërkesë të Gjermanisë, ambasadorët e vendeve anëtare të Bashkimit Evropian zhvilluan një debat të jashtëzakonshëm mbi situatën në Serbi pas miratimit të ligjeve për gjyqësorin, të cilat Komisioni Evropian i vlerësoi si një hap të rëndësishëm prapa.
Në debat nuk pati vendime, por disa vende kërkuan që të merret në konsideratë pezullimi i fondeve nga Plani i Rritjes për Serbinë, nëse ligjet për gjyqësorin të miratuara mbeten në fuqi, ndërsa disa shtete mirëpritën gatishmërinë e Beogradit për të mos e zbatuar ligjin derisa të publikohet mendimi i Komisionit të Venecias, gjë që pritet të ndodhë në qershor.
Disa anëtarë të BE-së, përfshirë vendet skandinave dhe baltike, Holandën dhe të tjerë, shprehën “shqetësim serioz”, duke thënë se ligjet për gjyqësorin përfaqësojnë një pengesë në një fushë kyçe të sundimit të ligjit.
Sipas burimeve diplomatike, disa vende i kanë kërkuar Komisionit Evropian të shqyrtojë pezullimin e pagesave nga Plani i Rritjes për Serbinë nëse mendimi i Komisionit të Venedikut nuk merret parasysh.
Debati ngriti gjithashtu çështjen e retorikës anti-BE dhe abstenimin e Serbisë gjatë votimit për rezolutën mbi Ukrainën në Asamblenë e Përgjithshme të OKB-së.
Nga ana tjetër, një grup vendesh, përfshirë Francën, Italinë, Hungarinë, Sllovakinë dhe të tjera, kanë mbështetur një “qasje të ekuilibruar” ndaj Serbisë, duke paralajmëruar se një “pezullim i nxituar i pagesave” nga Plani i Rritjes do të dëmtonte interesin strategjik të Serbisë për ta afruar atë me BE-në.
Siç kishte ndodhur edhe në dhjetor 2025, këto vende mbështetën hapjen e Grupit 3 në negociatat e pranimit me Serbinë që të rikthehej në tryezë, duke përmendur parimin e meritës dhe vlerësimin e Komisionit Evropian se Beogradi kishte përmbushur kushtet e nevojshme teknike që të ndërmerrej ky hap.
Përveç kësaj, disa shtete anëtare theksuan se kritikat ndaj ligjeve të gjyqësorit do të ishin më të besueshme nëse BE-ja do të pranonte se ishin bërë disa përparime në fusha të tjera, sipas burimeve diplomatike.
Diskutime të ngjashme mbi pasojat e miratimit të ligjeve gjyqësore ishin mbajtur disa herë në shkurt, në takimet e Grupit të Punës për Zgjerimin dhe Vendet që Negociojnë Anëtarësimin në BE (COELA).
Komisionerja e BE-së për Zgjerimin, Marta Kos, tha më parë këtë muaj se Komisioni Evropian do të vlerësonte nëse Serbia i kishte përmbushur parakushtet për pagesën e fondeve nga Plani i Rritjes.
Sipas rregullave, parakushtet për rimbursimin e këtyre fondeve janë një sistem demokratik funksional dhe sundimi i ligjit, dhe, në rastin e Beogradit dhe Prishtinës, “angazhimi konstruktiv në dialog”. /LAPSI.al
