Kush do ta fitojë Luftën e Tretë në Gjirin Persik? Propaganda e shkruan historinë dhe luftërat i fiton ai që arrin të bindë opinionin publik se e ka fituar, ashtu si faraoni Ramsesi II, i cili në vitin 1274 para erës sonë e paraqiti betejën e Kadešit si një triumf personal absolut, ndërsa dokumentet sugjerojnë se ishte një barazim, madje me rrezik humbjeje.
Edhe në Luftën e Vietnamit, realiteti ushtarak ishte shumë i ndryshëm nga perceptimi publik. Ishte lufta e parë “e sjellë në sallonin e shtëpisë”, dhe pamjet e brutalitetit të luftimeve dhe të vështirësive të vetë ushtarëve shkatërruan moralin në frontin e brendshëm. Opinioni publik vendosi se lufta ishte e humbur, edhe pse ushtria amerikane mbetej teknikisht superiore në terren. Ushtarakisht, ishte një disfatë për vietnamezët e veriut, që humbën qindra mijëra njerëz, por ndjenja e pasigurisë anuloi raportet zyrtare që flisnin për një fitore të afërt. Megjithatë, “nëse i heq emrin dhe vlerën që shoqëria i jep një gjëje, çfarë mbetet?”, shkruante Mark Aureli në kujtimet e tij. Nëse fitorja do të varej vetëm nga bindja e të tjerëve, për perandorin filozof të Romës së lashtë, që kërkonte të ruante qetësinë racionale të stoicizmit, ajo do të ishte një fitore e brishtë, që nuk varet nga faktet, por nga perceptimi i tyre.
Pavarësisht zhvillimeve, është e qartë se nuk do të shohim një ajatollah iranian të vendoset në Shtëpinë e Bardhë në vend të Donald Trumpit, as zhdukjen e Izraelit nga hartat, ndërsa drejtuesit politikë dhe ushtarakë të Republikës Islamike nuk janë eliminuar. Megjithatë, përgjigjja ndaj pyetjes fillestare është më komplekse nga sa duket, sepse, pavarësisht nëse pranohet apo jo, nuk bëhet më fjalë vetëm për një konflikt ushtarak midis aleancës Izrael-SHBA dhe regjimit iranian, por për një përballje më të gjerë midis demokracive perëndimore dhe alternativës së tyre autoritare, të udhëhequr nga Kina dhe Rusia. Prandaj, arritja e një marrëveshjeje për programin bërthamor iranian, apo për propozimet e paraqitura nga Trump, nuk do të përbënte një sukses të qartë për Perëndimin, por një përpjekje për të kufizuar dëmet.
Nëse mbijetesa e regjimit islamik do të garantoheshte nga një marrëveshje, kjo do të paraqitej menjëherë si një sukses ushtarak për Iranin dhe diplomatik për Rusinë dhe Kinën, duke dobësuar më tej ndikimin e Uashingtonit në rajon. Kjo vështirë se mund të konsiderohet një sukses. Në fakt, koordinimi mes Iranit, Rusisë dhe Kinës, brenda strukturave si BRICS dhe Organizata e Bashkëpunimit të Shangait (SCO), i jep bashkëpunimit të tyre ushtarak një lloj “legjitimiteti alternativ ndërkombëtar”, duke e bërë më të vështirë përballjen pa përfshirë njëkohësisht fuqi të mëdha si Kina. Ky bashkëpunim ka krijuar një dilemë strategjike për Shtetet e Bashkuara: përshkallëzimi rrezikon të shkaktojë një përgjigje të koordinuar në shumë fronte, nga ai kibernetik te ai ekonomik dhe teknologjik, që shkon përtej kufijve të Lindjes së Mesme.
Edhe për këtë arsye, Europa është mbajtur me kujdes në distancë nga qasja ushtarake e Trump dhe Netanyahu, por tashmë nuk mund të injorojë faktin se konflikti përfshin fuqitë kryesore ushtarake globale dhe se neutraliteti bëhet gjithnjë e më i vështirë. Strategjia e parashikueshme e Iranit për të shtrirë efektet e konfliktit në dimensionin ekonomik global, duke penguar lundrimin e cisternave në Ngushticën e Hormuzit, rrit çmimet e hidrokarbureve dhe energjisë, duke ndikuar drejtpërdrejt edhe në ekonomitë evropiane.
Ajo që deri pak vite më parë ishte një marrëdhënie pragmatike mes Moskës dhe Teheranit, është shndërruar, me luftën në Lindjen e Mesme, në një partneritet gjithnjë e më të integruar. Krahas Rusisë, edhe Kina ka marrë një rol në rritje në arkitekturën e sigurisë së Iranit. Fillimi i armiqësive ka përshpejtuar formimin e një “boshti të rezistencës globale”.
Me luftën, Rusia dhe Kina kanë adoptuar një qëndrim të ngjashëm me atë të Europës dhe SHBA-së në konfliktin në Ukrainë, duke përshtatur mbështetjen politike dhe ushtarake sipas zhvillimeve. Kjo ka krijuar një bosht që përdor luftërat e të tjerëve si laborator teknologjik të përhershëm. Mësimet nga konflikti iranian pritet të ndikojnë doktrinat ushtarake të të dy blloqeve për vitet në vijim. Ndërsa për Rusinë dhe Kinën objektivi është ruajtja e Republikës Islamike të Iranit, për Perëndimin sfida nuk është më vetëm ushtarake, por sistemike.
Për Moskën dhe Pekinin, konflikti iranian shërben si një provë për ambiciet e tyre gjeopolitike. Nëse Irani do të shembej, besueshmëria e tyre si alternativa ndaj Perëndimit do të dëmtohej rëndë. Në të kundërt, mbijetesa e regjimit në Teheran do të konfirmonte efektivitetin e mbështetjes së tyre.
Bashkëpunimi synon të neutralizojë dobësitë gjeografike dhe stërvitjet e përbashkëta detare tregojnë se Perëndimi nuk ka më monopol mbi kontrollin detar. Për shkak të rreziqeve në Gjirin Persik, Kina po përshpejton projektet tokësore energjetike me Rusinë, si gazsjellësi “Power of Siberia 2”, për të shmangur varësinë nga rrugët detare. Ndryshe nga Rusia, Kina shmang përfshirjen direkte ushtarake dhe vepron përmes teknologjisë. Irani ka kaluar nga sistemi GPS në sistemin kinez BeiDou-3, duke rritur saktësinë e raketave dhe rezistencën ndaj ndërhyrjeve. Pekini ka furnizuar gjithashtu sisteme të avancuara radari dhe pajisje të tjera ushtarake.
Në aspektin logjistik, bashkëpunimi ruso-iranian zhvillohet përmes Detit Kaspik, i cili funksionon si një korridor i sigurt për transferimin e pajisjeve ushtarake. Në planin industrial, prodhimi i dronëve është rritur ndjeshëm në Rusi, ndërsa teknologjia iraniane është integruar dhe zhvilluar më tej.
Ndërkohë, pas sulmeve ajrore izraelite të viteve të fundit, Kina ka rritur furnizimet për Iranin me sisteme të mbrojtjes ajrore dhe komponentë për raketa, duke ndihmuar në rindërtimin e kapaciteteve të dëmtuara.
Në planin kimik dhe teknologjik, furnizimet kineze kanë përforcuar kapacitetet balistike të Iranit, ndërsa kalimi në sistemin satelitor BeiDou ka rritur ndjeshëm aftësinë operacionale. Ky zhvillim i jep Kinës gjithashtu të dhëna të vlefshme për performancën e sistemeve të saj në kushte reale. Megjithatë, ky mbetet një skenar me pasoja të gjera, që shumë shpresojnë të mos materializohet./Përshtati “Pamfleti” nga “Huffpost”
