Numri i personave që vuajnë nga kanceri i lëkurës (melanoma) është vazhdimisht në rritje dhe është një nga tumoret me zgjerimin më të madh në kohët e fundit, thotë Instituti i Shëndetit Publik (ISHP). Sipas të dhënave zyrtare, rritja vjetore e numrit të pacientëve është 4-5%, që do të thotë se numri i personave të diagnostikuar dyfishohet çdo 10 deri në 15 vjet.
Melanoma është kanceri më serioz dhe malinj i lëkurës që përhapet shumë shpejt në të gjithë trupin, dhe trajtimi i tij bëhet më i vështirë nëse nuk zbulohet në kohë. Në Maqedoni, situata po bëhet gjithnjë e më serioze. Drejtori i Fondit të Sigurimeve Shëndetësore (FSSh), Sasho Klekovski, thekson se aktualisht mbi 500 persona në vend jetojnë me melanomë, ndërsa numri i rasteve të reja ndoshta tejkalon 250 në vit.
Vetëm në vitin 2023, u regjistruan 49 raste të reja, ndërsa në vitin 2024, 28 persona vdiqën nga kjo sëmundje. Edhe pse burrat kanë më shumë gjasa të sëmuren, statistikat tregojnë se midis atyre nën 50 vjeç, shkalla është më e lartë midis grave. Megjithatë, gratë kanë një shkallë më të mirë mbijetese, ndoshta sepse ato vënë re ndryshime më shpesh dhe kërkojnë ndihmë mjekësore më herët.
Edhe pse melanoma shfaqet më shpesh në të pesëdhjetat e jetës, kohët e fundit ajo është diagnostikuar gjithnjë e më shumë tek popullata më e re midis moshës 25 dhe 44 vjeç.
Faktorët kryesorë të rrezikut janë: Ekspozimi i tepërt në diell dhe djegia nga dielli, veçanërisht në fëmijëri; Njerëzit me lëkurë të çelët, sy blu dhe flokë të verdhë ose të kuq; Përdorimi i shtretërve për rrezitje, ku rrezatimi UV mund të jetë 15 herë më intensiv se dielli; Historia personale ose familjare e kancerit të lëkurës dhe njerëzit me mbi 50 nishane.
Çelësi i trajtimit të suksesshëm është zbulimi i hershëm. Instituti i Shëndetit Publik rekomandon vetëekzaminim mujor duke përdorur rregullin A-B-C-D-E për ndryshime të dyshimta:
A (Asimetri): Ndryshimi nuk është i rregullt në formë.B (Kufij): Skajet janë të çrregullta ose të dhëmbëzuara.C (Ngjyra): Ndryshimi ka ngjyra ose nuanca të shumëfishta.D (Diametri): Diametri është më i madh se 6 milimetra.E (Evolucioni): Çdo ndryshim në madhësi, ngjyrë, trashësi ose shfaqjen e gjakderdhjes dhe kruajtjes.
Parandalimi është mbrojtja më e mirë
Kanceri i lëkurës mund të shmanget kryesisht duke ndryshuar sjelljen tuaj ndaj diellit. Rekomandimet kryesore përfshijnë shmangien e diellit midis orës 11:00 dhe 16:00, veshjen e rrobave mbrojtëse me mëngë të gjata dhe kapele, dhe aplikimin e rregullt të një kremi mbrojtës nga dielli me faktor të lartë (SPF 30+) që mbron nga rrezet UVA dhe UVB.
“Mos e injoroni problemin duke shpresuar se do të zhduket. Diagnoza e hershme i bën shumë të larta shanset për një shërim të plotë”, thonë nga ISHP.
