Komisioni Evropian (KE) paralajmëroi sot autoritetet serbe për pezullimin të mundhsëm të ndihmës financiare për vendin, në shenjë proteste ndaj ligjeve të kundërthënëse në gjyqësor të miratuara në Janar nga shumica parlamentare në Parlament dhe të dekretuara nga Kryetari autoritar Aleksandar Vuçiç.
Komisionerja Evropiane përgjegjëse për zgjerimin e BE-së, Marta Kos, përsëriti sot mospajtimin e KE-së për disa ligje të gjyqësorit, të cilat KE dhe partitë opozitare thonë se minojnë pavarësinë e prokurorisë së vendit kundër krimit të organizuar.
“I thashë Kryetares së Parlamentit serb @anabrnabic se hapat e fundit të ndërmarra nga autoritetet e Serbisë për të frenuar pavarësinë e gjyqësorit të saj janë një shqetësim i madh. Ne presim që zbatimi i ligjeve të reja të gjyqësorit të pezullohet derisa Komisioni i Venedikut të japë mendimin e tij dhe që autoritetet e Serbisë ta respektojnë mendimin dhe t’i rishikojnë ligjet në përputhje me rrethanat”, tha Kos përmes Xpas një takimi që pati në Bruksel me Ana Brnabic, të Partisë Progresive (SNS) në pushtet të Vuçiç.
Kos tha më pas se KE po shqyrton aktualisht nëse Serbia është duke i plotësuar kushtet për të marrë ndihmat financiare të BE-së.
“E kam informuar Kryetaren e Parlamentit për vlerësimin tonë që po bëhet nëse Serbia ende i plotëson kushtet në kuandër të pagesave të instrumenteve financiare të BE-së”, shtoi Kos.
Ajo gjithashtu u kërkoi autoriteteve në Serbia që të ndalojnë “sulmet ndaj shoqërisë civile dhe gazetarëve”, të cilat kryhen në shumicën e rasteve nga mbështetësit e SNS-së të mbrojtur nga policia, e cila kontrollohet nga Vuçiç dhe partia në pushtet.
Tre parti opozitare në Serbi në fund të janarit paraqitën një ankesë në Gjykatën Kushtetuese për ligjet.
Kërkesa është paraqitur nga Fronti i Gjelbër-i i Majtë (ZLF), Lëvizja e Qytetarëve të Lirë (PSG) dhe Lëvizja Popullore e Serbisë (NPS).
“Të ashtuquajturat ligje të tendave Mrdiq shërbejnë ekskluzivisht për të shmangur ndjekjen penale për shumicën e zyrtarëve të SNS-së! Vetë Mrdiq e pranoi këtë javë në televizion. Së bashku me NPS-në dhe PSG-në, ne kemi paraqitur një propozim për të vlerësuar kushtetutën e këtyre pesë ligjeve, të cilat SNS i shkel përgjithmonë Kushtetutën, pavarësinë e garantuar të gjyqësorit dhe pavarësinë e prokurorit publik”, tha ZLF në një njoftim për shtyp në fund të janarit, pas ligjeve të miratuara në një debat të tensionuar midis të dy palëve.
Uglješa Mrdić është deputeti i SNS-së i cili zyrtarisht propozoi ndryshimet në Parlament.
Midis pesë ndryshimeve në ligje, ndryshimet në Ligjin për Prokurorinë Publike janë më të kontestuara, pasi sipas KE-së dhe opozitës ato dëmtojnë pavarësinë e gjyqësorit.
Partitë opozitare thonë se ndryshimet e bëra nga ligjvënësit e SNS-së synojnë të ndërpresin kompetencat e Zyrës së Prokurorit Special kundër Krimit të Organizuar dhe të thyejnë pavarësinë e saj në luftën kundër krimit të organizuar.
Vuçiç dhe bashkëpunëtorët e tij kanë vazhduar të bëjnë presion publik ndaj prokurorëve specialë për ngritjen e aktakuzës vitin e kaluar ndaj ministrit të kulturës Nikol Selakovic në padinë për falsifikim dokumentesh për të hequr ish-selinë e ushtrisë – të dëmtuar nga sulmet ajrore të NATO-s në vitin 1999 – nga lista e trashëgimisë kulturore, për të hapur rrugën për ndërtimin e hotelit nga dhëndri i Donald Trump, Jared Kushner.
Por aktakuza ndaj Selakovic dhe të tjerëve e bëri Kushnerin të braktiste projektin po atë ditë.
E njëjta zyrë prokurori u sulmua gjithashtu nga SNS dhe zyrtarët për ngritjen e akuzave ndaj 13 zyrtarëve, përfshirë një ish-ministër të ndërtimit, për shembjen vdekjeprurëse të tendës së stacionit të trenit në nëntor 2024, kur vdiqën 16 persona, përfshirë një student.
Por gjyqtarët e gjykatës paraprake në qytetin verior të Novi Sadit, nën ndikimin e Vuçiç dhe SNS-së së tij, hodhën poshtë aktakuzën ndaj ish-ministrit Goran Vesiç dhe pesë zyrtarëve të tjerë.
