Mungesa e fuqisë punëtore të kualifikuar është një nga problemet me të cilat përballen investitorët e huaj në vend. Anketa e Treguesit të Biznesit dhe Investimeve 2025 tregon se 89 për qind e investitorëve të huaj në vend janë përballur me probleme në gjetjen e punëtorëve të kualifikuar në mënyrë të përshtatshme, dhe 17 për qind kanë filluar tashmë të punësojnë punëtorë të huaj, megjithëse 90 për qind e kompanive kanë rritur pagat me një mesatare prej rreth 10 për qind. Arsyeja kryesore për mungesën e fuqisë punëtore të kualifikuar, sipas Këshillit të Investitorëve të Huaj, është migrimi, i cili nuk është karakteristikë vetëm e këtij vendi, por me të cilin përballen edhe vendet në Evropë. Pra fakti që të rinjtë po largohen nga vendi dhe po kërkojnë punë jashtë vendit është një nga problemet kryesore për mungesën e fuqisë punëtore të kualifikuar.
Në rajonin e Pellagonisë, në pesë vitet e ardhshme, numri i personave të moshës midis 60 dhe 65 vjeç është pak më i lartë se numri i personave të moshës midis 24 dhe 29 vjeç, domethënë numri i personave që do të dalin në pension është më i lartë se numri i atyre që do të kërkonin punë. Në Evropë, është edhe më keq thekson Georgi Trenkoski nga “Kromberg & Sçhuber”.
“Sipas rezultateve të Anketës, arsyet kryesore për mungesën e fuqisë punëtore janë emigracioni, fenomeni i punësimit sezonal, pra punësimi i fuqisë punëtore në vende të tjera gjatë një periudhe të caktuar të vitit. Pra, ka mungesë të njerëzve që kërkojnë në mënyrë aktive punë në vend. Kjo ndoshta duhet të jetë tema e parë që autoritetet duhet të diskutojnë dhe, së bashku me kompanitë, të gjejnë zgjidhje që do të çojnë në aftësi më të mëdha në fuqinë punëtore, përmirësim të sistemit arsimor që duhet të jetë më i fokusuar në nevojat e punëdhënësve, si dhe profesionalizim të administratës publike”, shton Trenkovski.
Njëherësh rezultatet e anketës tregojnë se deri në 89 për qind të kompanive kanë pasur probleme në gjetjen e fuqisë punëtore vitin e kaluar, përfshirë inxhinierët, por edhe personelin tjetër më pak të kualifikuar. Shumica, ose 73 për qind e kompanive, deklaruan se ishin të kënaqura me efikasitetin dhe produktivitetin e punëtorëve të tyre, dhe 17 për qind e kompanive tashmë kanë filluar të punësojnë punëtorë nga jashtë.
Plot 90 për qind e kompanive rritën pagat e punëtorëve të tyre vitin e kaluar, mesatarisht me 10.5 për qind. Për Gjorgji Trenkoski-n, drejtorin e kompanisë “Kromberg & Sçhubert”, e cila është punëdhënësi më i madh në Maqedoni, të dhënat e fundit janë provë se vendimet politike dhe sindikale nuk janë të nevojshme për të rritur pagat, sepse vetë kompanitë, nën presionin e mungesës së fuqisë punëtore, rrisin pagat. Problemi me gjithnjë e më pak punëtorë të kualifikuar ishte i pranishëm edhe kohë më parë. Edhe dy vite më para investitorët e huaj kanë alarmuar për këtë problem. “Si një nga problemet kryesore, 29 për qind e të anketuarve theksuan mungesën e fuqisë punëtore, duke theksuar largimin e shpejtë nga puna pas punësimit dhe kualifikimet e pamjaftueshme, ndërsa për 60 për qind problemi është konkurrueshmëria e tregut të punës. Ata rekomandojnë përmirësimin e procesit arsimor në të gjitha nivelet, uljen e numrit të të punësuarve në administratën publike dhe më shumë trajnime dhe udhëzime të fuqisë punëtore”, udhëzon sondazhi i vitit të kaluar.
Për më tepër anketa tregoi se nuk ka interes për të punuar në industri, dhe gjithashtu ka mungesë të aftësive dhe njohurive praktike për të bërë punën midis personelit në Maqedoninë e Veriut.
Gjithashtu një nga arsyet pse punëdhënësit përballen me vështirësi në plotësimin e vendeve të lira të punës është mungesa e punëtorëve me arsim të përshtatshëm dhe kualifikime të përshtatshme. Më shumë se 50 për qind apo mbi 50 mijë e kërkuesve të punës të regjistruar janë të paarsimuar ose kanë përfunduar arsimin fillor. Shumica e tyre nuk posedojnë asnjë njohuri dhe aftësi për të kryer detyra specifike pune, pra janë njerëz pa asnjë profesion. Kjo ju krijon atyre vështirësi për t’u punësuar. Mungesa e tyre afatgjatë nga tregu i punës e ndërlikon më tej përfshirjen e tyre në të, tregojnë të dhënat e Agjencisë së Punësimit. Problem më vetë është mungesa e njohurive dhe aftësive praktike për të kryer detyra pune në profesionin specifik, aftësive kompjuterike dhe gjuhëve të huaja. (koha.mk)
