Sulmi ndaj bazës Prince Sultan dhe dobësitë në mbrojtjen e instalimeve ushtarake amerikane në rajon…
Sulmi i fundit iranian ndaj bazës ajrore saudite Prince Sultan, e vendosur në Al Kharj, jo larg Riadit, ka dëmtuar “disa avionë cisternë” të tipit KC-135 të pranishëm në vend dhe ka shkatërruar një avion AWACS (Airborne Warning and Control System) E-3 “Sentry”. Sulmi, sipas raportimeve, është kryer me një përzierje raketash balistike të paspecifikuara dhe dronësh “one way” Shahed-136, dhe duket se goditja ndaj AWACS është realizuar pikërisht nga një ose më shumë prej këtyre të fundit.
Veprimi është identik me një tjetër të mëparshëm, të kryer më 6 mars, në të cilin u dëmtuan sërish avionë cisternë të paspecifikuar. Baza ajrore Prince Sultan ndodhet rreth 600 km nga bregdeti iranian, pranë kryeqytetit, dhe pikërisht për shkak të këtij pozicioni të avancuar është strategjike për operacionet ajrore amerikane, duke strehuar avionë cisternë, mjete AWACS dhe kapacitete për mbledhjen e inteligjencës së sinjaleve (SIGINT). Për shkak të pranisë amerikane, baza ka qenë objektiv i sulmeve ajrore iraniane në disa raste kohët e fundit, të cilat kanë shkaktuar edhe vdekjen e ushtarëve amerikanë të stacionuar aty.
Irani, që nga fillimi i menjëhershëm i armiqësive, ka treguar aftësinë për të goditur baza ushtarake në rajon, përfshirë ato amerikane, duke i synuar me raketa balistike dhe dronë “one way”. Në këtë mënyrë është përqendruar edhe në përpjekjen për të degraduar kapacitetet e vëzhgimit të kundërshtarit, duke sulmuar dhe në disa raste shkatërruar radarë zbulimi dhe gjurmimi si AN/TPY-2 në Muwaffaq al-Salti në Jordani dhe AN/FPS-132 – radar i paralajmërimit të hershëm – në Katar, ky i fundit i blerë nga emirate në vitin 2013. Janë goditur gjithashtu radarët e kontrollit të zjarrit të baterive Patriot, si dhe lidhjet satelitore.
Skema është e qartë: Irani po përpiqet, nga njëra anë, të reduktojë aftësinë e Shteteve të Bashkuara për të “parë”, dhe nga ana tjetër atë më të përgjithshme për të goditur, përmes sulmeve ndaj avionëve cisternë. Nxjerrja jashtë përdorimit e “disa” prej këtyre të fundit do të thotë që avionët luftarakë duhet të ulin ritmin e misioneve.
Tenderët për strehimet
The War Zone raporton se Komanda Qendrore e Shteteve të Bashkuara (CENTCOM) po kërkon zgjidhje më efektive për të mbrojtur trupat dhe kapacitetet e veta operative. Këtë javë, Komanda dhe njësitë e saj vartëse kanë publikuar dy tenderë të drejtuar kompanive që janë në gjendje të projektojnë dhe të furnizojnë infrastrukturë të përforcuar, përfshirë strehime nëntokësore dhe bunkerë. Një nevojë që është shfaqur pasi 13 ushtarë amerikanë janë vrarë, mbi 300 janë plagosur dhe infrastruktura e pajisjet, si sistemet radarike dhe avionët e përmendur më sipër, janë shkatërruar ose dëmtuar që nga fillimi i operacionit Epic Fury, më 28 shkurt. The New York Times raporton gjithashtu se sulmet kanë qenë “aq intensive” sa kanë detyruar një pjesë të personelit të zhvendoset në hotele dhe struktura të tjera civile, duke punuar në thelb në distancë, me përjashtim të pilotëve dhe personelit të terrenit.
Javën e kaluar, AFCENT (U.S. Air Forces Central) ka shpallur një tender për të gjetur kompani ndërtimi në gjendje të forcojnë mbrojtjen e forcave në bazën ajrore Al Udeid në Katar, instalimi më i madh ushtarak amerikan në Lindjen e Mesme. Në tender, siç kujton sërish The War Zone, përfshihet kërkesa për ndërtimin e strukturave shtesë, përfshirë zyra administrative, qendra komande dhe kontrolli, struktura për gatishmëri operative dhe mbështetje jetike për personelin e specializuar, ashensorë dhe një parkim shumëkatësh. Ndërkohë, CENTCOM ka kërkuar struktura të parafabrikuara të projektuara për të mbrojtur personelin nga shpërthimet dhe copëzat, të cilat duhet të dorëzohen në terminalin e mallrave të aeroportit ndërkombëtar King Hussein në Aqaba, Jordani, duke shprehur kështu një urgjencë të caktuar që reflektohet në dorëzime brenda 3, 15 dhe 30 ditësh.
Lind tani pyetja se përse është kuptuar vetëm tani brishtësia e instalimeve ushtarake amerikane në Lindjen e Mesme, ndërkohë që operacionet luftarake kishin nisur prej kohësh. Që shumë kohë para datës 28 shkurt, aftësia e Iranit për të goditur në distanca të mëdha me raketa balistike dhe sidomos me dronë “one way” ishte e njohur: Izraeli ishte vënë nën presion nga një seri sulmesh të shpeshta në vitet e mëparshme që kishin treguar efektivitetin e kësaj mundësie. Me gjasë, pikërisht ato sulme, që dëmtuan burimet ushtarake izraelite por jo në mënyrë të rëndë, dhe forcimi i mbrojtjes ajrore të Tel Avivit nga ana e SHBA-së, kanë çuar në një mbivlerësim të aftësisë amerikane për të mbrojtur instalimet ushtarake.
Mbetet veçanërisht befasuese organizimi i dobët i infrastrukturës ushtarake amerikane në rajonin e Lindjes së Mesme, të paktën në ato baza që janë goditur dhe në ato për të cilat është bërë i nevojshëm blerja urgjente e mbrojtjeve.
Masat që merreshin dikur
Nëse do të shihnim strukturën e një baze ajrore gjatë Luftës së Ftohtë, do të vërenim një konfigurim shumë të ndryshëm nga bazat aktuale në Lindjen e Mesme të përdorura nga Forcat Ajrore të SHBA-së. Para së gjithash, në rast operacionesh luftarake me rrezik reagimi nga kundërshtari, avionët do të shpërndaheshin në shumë pika parkimi, të vendosura në grupe, në distanca të konsiderueshme nga njëra-tjetra dhe shpesh të mbrojtura nga argjinatura toke për të shmangur që copëzat e një shpërthimi në një zonë të dëmtonin zonat e tjera pranë. Në bazën saudite, përkundrazi, avionët cisternë dhe AWACS ishin të parkuar rregullisht pranë pistave, pa asnjë lloj mbrojtjeje, dhe është shumë e mundur që një goditje e vetme të ketë dëmtuar disa prej tyre njëkohësisht.
E njëjta situatë gjendet edhe në baza të tjera ajrore, jo vetëm në Lindjen e Mesme: imazhet satelitore të Diego Garcia, në Oqeanin Indian, tregojnë të njëjtën mënyrë parkimi të mjeteve ajrore. Qendrat e komandës dhe kontrollit gjatë Luftës së Ftohtë ishin të mbrojtura në bunkerë dhe të shpërndara për të siguruar vazhdimësinë e funksionimit në rast sulmi. Edhe avionët luftarakë vendoseshin në strehime të blinduara ose në zona të mbrojtura, ndërsa në prag dhe gjatë konfliktit aktual janë parë shpesh të parkuar pranë njëri-tjetrit.
Nuk ka të dhëna të sakta për vendndodhjen e depozitimit të municioneve, por është e mundur që një pjesë e tyre të ruhen në magazina të thjeshta pa mbrojtje të mjaftueshme.
Së fundi, lind edhe çështja e mbrojtjes ajrore të bazave: pas katër vitesh lufte në Ukrainë, mbetet e paqartë pse nuk janë marrë masa efektive kundër dronëve “one way”, edhe pse sistemet Patriot konsiderohen relativisht efektive kundër raketave. Nisja e një konflikti me një vend që e ka këtë lloj arme ndër pikat kryesore të forcës së tij, pa një mbrojtje të përshtatshme, rezulton një zgjedhje e pajustifikuar. /Përshtatur nga“Inside Over”
