Nga mbi 2 milionë banorë në vitin 1991 te më pak se 1.82 milionë sot – ndërsa shkollat fillore kanë humbur mbi 75 mijë nxënës. Shifrat e 35 viteve pavarësi tregojnë një realitet alarmant.
Maqedonia shënon 35-vjetorin e pavarësisë, por pas festimeve dhe ceremonive zyrtare fshihet një realitet gjithnjë e më shqetësues: vendi po humb njerëzit, po plaket dhe po mbetet pa fëmijë.
Në vitin 1991, kur u shpall pavarësia, në vend jetonin 2.033.964 banorë. Regjistrimi i parë pas pavarësisë, në vitin 1994, regjistroi 1.945.932 banorë.
Sot, sipas vlerësimit të fundit të Entit Shtetëror të Statistikës, më 31 dhjetor 2025 vendi kishte vetëm 1.819.074 banorë.
Regjistrimi i vitit 2021 kishte evidentuar 1.836.713 banorë.
Pra, në dekadat e pavarësisë, Maqedonia ka humbur një numër të madh banorësh, ndërsa vetëm gjatë dhjetë viteve të fundit popullsia është zvogëluar me 95.813 persona – një shifër që në përmasa lokale është e barabartë me humbjen e një qyteti të madh si Kumanova.
Më pak fëmijë, më shumë të moshuar
Shifrat demografike tregojnë qartë se problemi nuk është vetëm emigrimi, por edhe plakja e shpejtë e popullsisë dhe rënia e lindjeve.
Në periudhën 1994–2025, pjesëmarrja e fëmijëve të moshës 0–14 vjeç në popullsinë totale ka rënë nga 20,2% në vetëm 16,2%.
Në të njëjtën kohë, pjesëmarrja e personave mbi 65 vjeç është rritur nga 11,7% në 18,8%.
Me fjalë të tjera: më pak fëmijë, më shumë të moshuar.
Dhe kjo dramë demografike shihet më së qarti në bankat e shkollave.
75 mijë nxënës më pak
Gjatë 25 viteve të fundit, numri i nxënësve në arsimin fillor është zvogëluar për 75.335 nxënës, ose plot 30,21 për qind.
Kjo nuk është vetëm një statistikë.
Pas çdo nxënësi më pak fshihet një familje që nuk është krijuar, një fëmijë që nuk ka lindur, një familje që është larguar jashtë vendit ose një prind që nuk sheh më perspektivë në vendin e tij.
Nëse kjo tendencë vazhdon, pasojat do të ndihen jo vetëm në arsim, por edhe në tregun e punës, ekonomi, pensione, shëndetësi dhe funksionimin e institucioneve.
Martesat në rënie, divorcet në rritje
Edhe familja ka ndryshuar ndjeshëm.
Krahasuar me vitin 1994, numri i martesave është zvogëluar me rreth një të tretën, ndërsa numri i divorceve është rritur me më shumë se 250 për qind.
Pra, njerëzit po martohen më pak dhe po divorcohen shumë më tepër.
Kjo është një tjetër pjesë e mozaikut demografik që nuk mund të injorohet.
Paga është rritur, por edhe jeta është shtrenjtuar
Në vitet ’90, paga mesatare ishte rreth 3.700 denarë. Sot ajo i afrohet 50 mijë denarëve.
Në pamje të parë, diferenca duket kolosale.
Por shifra e pagës nuk tregon gjithçka.
Gjatë këtyre viteve janë rritur në mënyrë të ndjeshme çmimet e ushqimeve, banesave dhe shërbimeve. Prandaj pyetja e vërtetë nuk është vetëm sa denarë merr një qytetar sot, por sa ushqime, sa metra katrorë banesë dhe sa shërbime mund të blejë me atë pagë.
Sepse një pagë më e madhe nuk do të thotë domosdoshmërisht jetë më e mirë.
35 vite premtime dhe një vend ende në pritje
Pas 35 vitesh pavarësi, shumë qytetarë vazhdojnë të presin për standard më të mirë jetese, institucione më funksionale, paga më të dinjitetshme dhe perspektivë për fëmijët e tyre.
Ende mund të ndodhë që një projekt i vogël infrastrukture të prezantohet si sukses historik: dy kilometra asfalt, një kanalizim, disa kontejnerë të rinj apo një parking që ndërtohet pas vitesh pritjeje.
Ndërkohë, mijëra të rinj largohen.
Shkollat kanë më pak nxënës.
Fshatrat zbrazen.
Qytetet plaken.
Dhe jashtë vendit jetojnë qindra mijëra qytetarë që dikur e shihnin të ardhmen e tyre këtu.
35 vite pas pavarësisë, sfida më e madhe e Maqedonisë mund të mos jetë vetëm ekonomia, politika apo integrimi evropian. Sfida më e madhe është nëse pas disa dekadash do të ketë mjaftueshëm njerëz për ta mbajtur gjallë këtë shtet.
Sepse një shtet mund të ndërtojë rrugë, ura, spitale dhe shkolla.
Por nuk mund të ndërtojë me projekt fëmijët që nuk kanë lindur dhe qytetarët që janë larguar.
