Sistemi i Hyrjes/Daljes është projektuar si një mjet dixhital që do të zëvendësojë printimin manual ekzistues të pasaportave. Kur hyjnë ose dalin nga një vend në zonën Shengen, shtetasit e vendeve të treta – domethënë kushdo që nuk është shtetas i BE-së ose i Shengenit – do të regjistrohen elektronikisht. Ky sistem do ta bëjë më të lehtë ndjekjen e kohëzgjatjes së qëndrimit të tyre dhe gjithashtu do të ndihmojë në parandalimin e shkeljeve të tilla si tejkalimi i limitit 90-ditor në çdo periudhë 180-ditore.
Nga tetori i këtij viti, Bashkimi Evropian do të fillojë futjen graduale të një sistemi të ri dixhital të quajtur EES (Sistemi i Hyrjes/Daljes), i cili synon të modernizojë kontrollet kufitare për vizitorët nga vendet jo-anëtare të BE-së. Edhe pse ky sistem po futet për të rritur efikasitetin dhe sigurinë e kufijve, ka shumë dezinformata dhe spekulime që qarkullojnë në publik, veçanërisht në mesin e udhëtarëve britanikë. Është e rëndësishme të bëhet dallimi midis ndryshimeve reale dhe miteve që krijojnë panik të panevojshëm.
Cili është thelbi i sistemit të ri EES dhe kë ndikon ai?
Sistemi i Hyrjes/Daljes është projektuar si një mjet dixhital që do të zëvendësojë printimin manual ekzistues të pasaportave. Kur hyjnë ose dalin nga një vend në zonën Shengen, shtetasit e vendeve të treta – domethënë kushdo që nuk është shtetas i BE-së ose i Shengenit – do të regjistrohen elektronikisht. Ky sistem do ta bëjë më të lehtë ndjekjen e kohëzgjatjes së qëndrimit të tyre dhe gjithashtu do të ndihmojë në parandalimin e shkeljeve të tilla si tejkalimi i limitit 90-ditor në çdo periudhë 180-ditore.
Sistemi EES nuk do të prezantojë viza të reja, as nuk do të vendosë procedura burokratike shtesë për qytetarët e vendeve që janë tashmë të përjashtuar nga kërkesat për vizë. Ndryshimet kanë të bëjnë vetëm me mënyrën e regjistrimit në kontrollet kufitare.
Jo, nuk keni nevojë për sigurim shëndetësor shtesë për të hyrë në BE.
Në muajt e fundit, kanë dalë pretendime se udhëtarët britanikë do të duhet të paraqesin prova të sigurimit të udhëtimit ose shëndetit kur kalojnë kufirin. Ky informacion ka ngritur shqetësime, veçanërisht midis udhëtarëve të moshuar dhe atyre me sëmundje kronike, pasi sigurimi për këto kategori mund të jetë dukshëm i shtrenjtë.
Megjithatë, Komisioni Evropian ka konfirmuar zyrtarisht se SEE nuk parashikon një kërkesë të tillë . Sistemi nuk ndryshon asgjë në lidhje me kushtet e hyrjes në BE për qytetarët britanikë. Gjithçka që ka qenë e vlefshme deri më tani mbetet e pandryshuar. Për shembull, qytetarët britanikë mund të vazhdojnë të përdorin kartën e tyre GHIC (Global Health Insurance Card), e cila lejon akses në kujdes mjekësor urgjent në vendet e BE-së me të njëjtat kushte si për banorët e këtyre vendeve. Kjo kartë nuk zëvendëson një polisë sigurimi udhëtimi, por është e mjaftueshme për kujdesin shëndetësor bazë.
Nuk keni nevojë për vizë, as nuk do të keni nevojë të aplikoni për një të re.
Ndërsa disa udhëtarë kanë frikë se sistemi i ri do të thotë se do t’u duhet të aplikojnë për një vizë të re, kjo nuk është e vërtetë. Shtetasit britanikë – dhe të gjithë të tjerët nga vendet e përjashtuara nga viza – do të vazhdojnë të udhëtojnë në BE pa vizë, për sa kohë që qëndrimi i tyre është brenda kohëzgjatjes së lejuar (90 ditë në çdo periudhë 180-ditore). Sistemi thjesht do të regjistrohet kur të hyni dhe të dilni nga zona Shengen, pa ndonjë dokumentacion ose aplikim shtesë.
Dy sisteme të ndryshme shpesh ngatërrohen – EES dhe ETIAS. EES i referohet regjistrimit automatik në pikat kufitare, ndërsa ETIAS, i cili nuk do të futet në fuqi deri në vitin 2026, do të kërkojë autorizim elektronik paraprak udhëtimi nga udhëtarët jo-BE. Por ETIAS nuk është gjithashtu një vizë , por një autorizim paraprak online, i ngjashëm me sistemin amerikan ESTA.
Rregullat e reja vlejnë për të gjithë.
Edhe pse disa media dhe figura publike pohojnë se EES u prezantua si pasojë e Brexit-it, faktet tregojnë një pamje krejtësisht të ndryshme. Ideja e një sistemi hyrje-daljeje ekzistonte edhe para se Mbretëria e Bashkuar të largohej nga BE-ja. Përveç kësaj, Mbretëria e Bashkuar mori pjesë aktive në planifikimin e tij ndërsa ishte ende anëtare e Unionit.
Rregullat e reja do të zbatohen në mënyrë të barabartë për të gjithë vizitorët e vendeve të treta, pavarësisht nëse vijnë nga Mbretëria e Bashkuar, SHBA-ja, Kanadaja apo ndonjë vend tjetër. Qëllimi pas këtij sistemi është të përmirësojë efikasitetin dhe transparencën e kontrolleve kufitare, jo të penalizojë disa vende.
Është interesante se Mbretëria e Bashkuar ka prezantuar tashmë një sistem të ngjashëm – ETA (Autorizimi Elektronik i Udhëtimit), i cili ka qenë në funksion që nga prilli i vitit 2025. Ky sistem kërkon që të gjithë vizitorët që nuk janë shtetas britanikë të marrin një leje hyrjeje dixhitale, madje edhe për qëndrime të shkurtra turistike ose tranzit. Ngjashëm me ETIAS, kjo leje është e lidhur me pasaportën dhe merret përmes një aplikacioni online.
Përgatituni me zgjuarsi, pa panik
Në fund të fundit, është më e rëndësishme që udhëtarët të marrin informacion nga burime përkatëse dhe të mos bien pre e spekulimeve. Sistemi EES nuk sjell ndryshime drastike për turistët e zakonshëm, por vetëm modernizon anën teknike të kontrollit kufitar. Për të hyrë në BE, do të kërkohet ende një pasaportë e vlefshme (e lëshuar brenda 10 viteve të fundit dhe e vlefshme për të paktën 3 muaj pas largimit nga BE-ja), si dhe dokumente bazë që lidhen me qëndrimin – siç është një biletë vajtje-ardhje, rezervim akomodimi dhe mjete të mjaftueshme financiare për kohëzgjatjen e qëndrimit.
Nëse i keni të gjitha këto gati, udhëtimi drejt BE-së mbetet po aq i arritshëm sa gjithmonë – vetëm me pak më shumë saktësi dixhitale në pikën e kalimit kufitar.
