Maqedonia e Veriut po përballet me krizë serioze demografike, me numrin e pensionistëve në rritje, ndërsa numri i të rinjve dhe fëmijëve është vazhdimisht në rënie. Sipas raportit të fundit të e Entit Shtetërore të Revizionit (ESHR), arsyeja kryesore për trendet e tilla negative nuk është vetëm shkalla e ulët e lindjeve, por edhe rritja e emigrimit të popullsisë, transmetonPortalb.mk.
Revizioni, i cili mbulon periudhën nga viti 2014 deri në qershor 2024, tregon se pavarësisht masave të caktuara nga institucionet, nuk ofrohet kujdes i përshtatshëm për personat mbi 65 vjeç, as nuk garantohet qëndrueshmëria afatgjatë e sistemit të pensioneve. Parashikimet demografike janë veçanërisht shqetësuese – deri në vitin 2055, pjesa e popullsisë mbi 65 vjeç pritet të kalojë 34 përqind, ndërsa numri i personave mbi 80 vjeç do të rritet më shumë se gjashtë herë krahasuar me vitin 2024. Në të njëjtën kohë, popullsia në moshë pune do të ulet me rreth gjysmë milioni njerëz, gjë që do të rrisë më tej presionin mbi financat publike.
Këto trende janë tashmë të dukshme në sistemin arsimor. Numri i studentëve të vitit të parë të regjistruar është dukshëm më i ulët se numri i fëmijëve të lindur gjashtë vjet më parë, dhe një ndryshim edhe më i madh vërehet tek të diplomuarit në shkollat e mesme, ku rënia arrin mbi një të tretën. Sipas ESHR-s, të dhëna të tilla tregojnë drejtpërdrejt migrim intensiv të popullsisë së re.
Nga ana tjetër, sistemi i pensioneve funksionon me sfida serioze financiare. Shpenzimet për pensionet tejkalojnë të ardhurat nga kontributet, dhe ndryshimi mbulohet nga fondet nga buxheti i shtetit. Në vitin 2024, transfertat buxhetore për pensionet arritën në rreth 690 milionë euro, gjë që konfirmon varësinë e sistemit nga financat publike. Edhe pse pensionet paguhen rregullisht, auditorët paralajmërojnë se kjo arrihet me ndarje të rritura buxhetore dhe pa reforma thelbësore.
Një problem shtesë është kujdesi social i pazhvilluar mjaftueshëm për të moshuarit. Pas skadimit të Strategjisë Kombëtare në vitin 2020, shteti ende nuk ka një dokument të ri gjithëpërfshirës, dhe shërbimet e kujdesit afatgjatë janë të kufizuara dhe të paarritshme në një pjesë të madhe të komunave. Vetëm një përqindje e vogël e personave mbi 65 vjeç marrin ndihmë dhe kujdes në shtëpi, ndërsa kapaciteti i azileve të pleqve mbetet i pamjaftueshëm.
ESHR paralajmëron se pa reforma urgjente dhe sistemike, popullsia në plakje dhe emigrimi do të vazhdojnë të rëndojnë buxhetin dhe të rrisin pabarazinë sociale. Trendet demografike, siç thuhet në raport, nuk janë më vetëm statistika, por njësfidë e vërtetë për të ardhmen e vendit.
