Një copë çamçakëz prehistorik, i përtypur nga tre individë dhe i zbuluar në Suedinë perëndimore, po trondit botën shkencore me zbulimin më të vjetër të ADN-së njerëzore në rajon. Fillimisht i gjetur në vitet ‘90 në vendin arkeologjik Huseby Klev, kjo pjesë katrani nga lëvorja e thuprës u nënvlerësua si mbetje teknike, por dekada më vonë ajo rezultoi një “kasetë” gjenetike nga Epoka e Gurit.
Falë teknologjisë moderne të sekuencimit, shkencëtarët arritën të nxjerrin ADN nga kjo lëndë e përtypur 10 mijë vjet më parë, duke zbuluar lidhje të forta gjenetike me popullsitë e Evropës së akullt, por edhe origjinë të mjeteve nga Rusia – provë e lëvizjes prehistorike drejt Skandinavisë.
Studiuesit e përshkruajnë gjetjen si një hetim mjeko-ligjor nga e kaluara, ku dhëmbët e lashtë lanë pas më shumë se gjurmë – lanë histori. “Pjesa më e madhe e historisë sonë është në ADN-në që mbajmë me vete”, tha Anders Götherström, një nga drejtuesit e studimit.
Jo thjesht një ngjitës, por një dëshmitar gjenetik i kohës – ky çamçakëz ka potencialin të tregojë jo vetëm për origjinën dhe lëvizjet e njerëzve të lashtë, por edhe për strukturat shoqërore, sëmundjet dhe dietën e tyre.
Kjo zbulon një të vërtetë mahnitëse: Ndonjëherë, historia nuk është shkruar në gur, por e përtypur.
