Nga kërcënimet për luftë te kthesat drejt paqes, strategjia e Trump rrit pasigurinë në Hormuz…
Operacioni “Project Freedom” po shfaqet si një tjetër episod i asaj që analistët e përshkruajnë si “Trump Show”, një përzierje e retorikës së fortë, kthesave të papritura dhe vendimeve që ndikojnë drejtpërdrejt në krizën globale në Gjirin Persik.
Gjatë fundjavës, Donald Trump kaloi nga një ton i ashpër lufte në një mesazh më pajtues brenda pak orësh. Fillimisht ai deklaroi se Irani nuk kishte “paguar një çmim të mjaftueshëm” për veprimet e tij, duke ushqyer një klimë përshkallëzimi. Por më pas, në një postim të ri, premtoi një lëvizje që e paraqiti si humanitare: hapjen e rrugëve për anijet e bllokuara në Hormuz përmes operacionit “Project Freedom”.
Në këtë version të ri të situatës, Trump pretendoi se mes SHBA dhe Iranit po zhvilloheshin “bisedime shumë pozitive”, një ndryshim i menjëhershëm krahasuar me refuzimin e mëhershëm të çdo propozimi nga Teherani.
Këto luhatje u reflektuan menjëherë në tregjet globale. Çmimet e naftës ranë përkohësisht pas deklaratave të tij, duke treguar ndikimin e drejtpërdrejtë që komunikimi presidencial ka mbi ekonominë ndërkombëtare. Analistët vërejnë se kjo paqëndrueshmëri ka krijuar mundësi të mëdha fitimi për investitorët që parashikojnë reagimet e tregut.
Në thelb, “Project Freedom” nuk është një operacion i ri ushtarak, por një zgjerim dhe riemërtim i një iniciative ekzistuese për koordinimin e lëvizjes së anijeve në Ngushticën e Hormuzit. Ndryshe nga një eskortë e drejtpërdrejtë ushtarake, operacioni ofron udhëzime për kalim më të sigurt, duke shmangur përballjen direkte.
Megjithatë, duke e ngritur këtë nismë në nivel presidencial, Trump ka rritur ndjeshëm pritshmëritë dhe rrezikun. Irani e sheh këtë si sfidë ndaj kontrollit të tij në ngushticë, një pikë kyçe strategjike. Vetëm pak orë pas njoftimit, u raportuan incidente ndaj anijeve tregtare, përfshirë shpërthimin në një anije të operuar nga Koreja e Jugut. Po ashtu Irani sulmoi Emiratet Arabe.
Në prapavijë, SHBA ka forcuar ndjeshëm praninë ushtarake në rajon, me disa aeroplanmbajtëse dhe mjete mbështetëse, duke mbajtur të hapura si opsionin e një ndërhyrjeje të drejtpërdrejtë për hapjen e ngushticës, ashtu edhe atë të rikthimit në negociata.
Alternativa tjetër mbetet rikthimi në tryezën e bisedimeve për programin bërthamor iranian, por pengesa kryesore është mosbesimi i ndërsjellë. Të dyja palët duket se presin që kundërshtari të bëjë lëshimin e parë.
Irani përballet me presion të fortë ekonomik, me rritje të inflacionit dhe humbje vendesh pune, por duket i vendosur të rezistojë. Nga ana tjetër, Trump përballet me presion politik dhe ekonomik në vend, duke qenë i ndjeshëm ndaj ndikimit të krizës në tregje dhe në zgjedhjet e ardhshme.
Për momentin, strategjia amerikane mbetet e paqartë mes luftës dhe paqes. “Project Freedom” mund të shërbejë si një hap drejt stabilizimit të situatës, por njëkohësisht rrezikon të shndërrohet në një shkak për rifillimin e përplasjeve.
Në një klimë të tillë, çdo deklaratë dhe çdo incident në Hormuz ka potencialin të ndryshojë drejtimin e krizës, duke e mbajtur rajonin në një ekuilibër të brishtë dhe të paparashikueshëm. /Përshtatur nga “The Guardian”
