Kuvendi ka miratuar rishikimin e dytë të Buxhetit për vitin 2026, me të ardhura dhe shpenzime më të ulëta, por me deficit të pandryshuar prej 46,3 miliardë denarësh. Opozita paralajmëron për planifikim të gabuar dhe investime më të dobëta zhvillimore, ndërsa analizat ekonomike ngrenë shqetësimin se shteti po merr gjithnjë e më shumë borxhe për të mbuluar detyrimet e përditshme.
Rishikimi i dytë i Buxhetit brenda vetëm pak muajsh nuk është thjesht një ndryshim teknik i shifrave. Ai hap një debat më të thellë mbi realitetin e planifikimit të financave publike, në një kohë kur arka shtetërore duhet të rishikohet sërish para përfundimit të vitit, ndërsa deficiti buxhetor mbetet i lartë.
Kuvendi më 10 nëntor miratoi ribalancin e dytë të Buxhetit për vitin 2026 me 67 vota pro dhe 15 kundër. Me ndryshimet e reja, të ardhurat ulen për rreth 5,3 miliardë denarë, në 374,2 miliardë denarë, ndërsa shpenzimet parashikohen në 420,5 miliardë denarë. Deficiti mbetet 46,3 miliardë denarë, ose rreth 4,1 për qind e Prodhimit të Brendshëm Bruto.
Ndryshimi më i rëndësishëm lidhet me strukturën e shpenzimeve. Në krahasim me ribalancin e korrikut, shpenzimet kapitale reduktohen, ndërsa sigurohen mjete shtesë për transfere sociale dhe shëndetësi.
Lexo edheShufrat dhe monedhat e arit, investim i sigurt për qytetarët, një gram ar i pastër kushton 125 dollarëDy ribalance brenda pak muajsh, pikëpyetje mbi planifikimin ekonomik
Kritikat e opozitës lidhen kryesisht me cilësinë e planifikimit ekonomik. LSDM vlerëson se ribalanci i dytë dëshmon për projeksione të gabuara dhe politikë ekonomike jo bindëse.
Deputetët e kësaj partie paralajmërojnë se ulja e sërishme e mjeteve për investime kapitale mund të vonojë projektet në infrastrukturën rrugore dhe hekurudhore, energjetikë, arsim dhe fusha të tjera të rëndësishme për zhvillimin afatgjatë.
Edhe Levica ka ngritur pikëpyetje për kohën e miratimit të ribalancit, pikërisht në prag të debatit për Buxhetin e vitit 2027.
Nga ana tjetër, pushteti e arsyeton ribalancin si përshtatje ndaj kushteve të ndryshuara ekonomike. Ministrja e Financave, Gordana Dimitrieska-Koçoska, ka përmendur uljen e të ardhurave të lidhura me masat për zbutjen e çmimeve të karburanteve, si dhe nevojën për sigurimin e mjeteve për paga, pensione, ndihma sociale dhe borxhe të maturuara.
Borxhi publik i afrohet kufirit prej 60 për qind të PBB-së
Një nga shqetësimet më të mëdha është niveli i borxhit publik.
Në fund të qershorit 2026, borxhi publik kishte arritur në 10,726 miliardë euro, ose 58,8 për qind të PBB-së. Ndërkohë, borxhi shtetëror ishte 9,433 miliardë euro, përkatësisht 51,7 për qind e PBB-së.
Nëse borxhi publik ndahet statistikisht për numrin e banorëve, rezulton një mesatare prej rreth 5.900 eurosh për banor. Kjo nuk do të thotë se çdo qytetar personalisht ka këtë detyrim, por tregon përmasën e barrës financiare që duhet të përballojë shteti.
Borxhi prej 58,8 për qind është shumë pranë kufirit ligjor prej 60 për qind të PBB-së.
Kjo nuk nënkupton automatikisht krizë borxhi, por kufizon hapësirën për huamarrje të reja dhe e bën edhe më të rëndësishëm përdorimin e përgjegjshëm të parave publike.
Më pak investime, më shumë para për detyrimet e përditshme
Me ribalancin e dytë, shpenzimet kapitale janë parashikuar në rreth 40,1 miliardë denarë.
Sipas Këshillit Fiskal, shpenzimet kapitale të planifikuara, përfshirë kategorinë KAPEF, janë ulur për rreth 6,3 miliardë denarë.
Këshilli paralajmëron se një pjesë e huamarrjes në praktikë po përdoret për mbulimin e shpenzimeve rrjedhëse.
Këtu qëndron edhe shqetësimi kryesor: pensionet, ndihmat sociale dhe shërbimet shëndetësore janë detyrime të rëndësishme që duhet të financohen, por nëse investimet zhvillimore janë gjithmonë zëri i parë që shkurtohet, atëherë vihet në pikëpyetje mundësia për rritje ekonomike në të ardhmen.
Ekonomisti Marjan Petreski vlerëson se ribalanci pasqyron rrethanat aktuale ekonomike, përfshirë të ardhurat më të ulëta nga akcizat dhe shpenzimet më të larta, veçanërisht për pensionet.
Sipas tij, një nga dobësitë është optimizmi i tepruar në parashikimin e të ardhurave, gjë që mund të bëjë që barra e korrigjimeve të bjerë mbi investimet kapitale.
Qytetarët do ta ndiejnë barrën edhe në buxhetet e ardhshme
Deficiti buxhetor nuk zhduket duke u bartur në vitin e ardhshëm. Ai duhet të mbulohet përmes huamarrjes, shfrytëzimit të mjeteve në dispozicion ose burimeve të tjera financiare.
Ndërkohë, borxhet e vjetra duhet të shlyhen, ndërsa interesat për kreditë përbëjnë një shpenzim gjithnjë e më të rëndësishëm për shtetin.
Prandaj, sfida e vërtetë e ribalancit të dytë nuk është vetëm nëse shteti do të arrijë të paguajë detyrimet deri më 31 dhjetor, por edhe nëse do të realizohen projektet e paralajmëruara dhe sa nga buxheti i ardhshëm do të shkojë për shlyerjen e borxheve.
Kur borxhi publik i afrohet 60 për qind të PBB-së, çdo huamarrje e re kërkon një shpjegim të qartë për qëllimin e saj.
Ribalanci i dytë është më shumë se një debat për shifra dhe tabela: është një test për disiplinën buxhetore dhe për mënyrën se si përdoren paratë publike – për zhvillimin e vendit apo për mbulimin e detyrimeve të përditshme.
Më shumë për këtë
Qeveria propozon buxhetin për vitin 2027 prej 7 miliardë e 219 milionë euroshMaqedoni · 2 javë më parë
Mexhiti: Dibra ka mbështetjen tonë për investime dhe zhvillim ekonomikMaqedoni · 1 javë më parë
Tetovë: Qytetarët ngrenë shqetësime për faturat dhe shpenzimet e përmbarimit nga „Saubermacher“Maqedoni · 5 ditë më parë
Komentet
Bëhu i pari që komenton.
